Wartości pokarmów cz. 2

Ponieważ w każdym organizmie znajdujemy nie tylko materię ale i funkcje; a więc wzgląd na wartość pokarmów powinien być podwójny: chemiczny i fizjologiczny:; to znaczy, że nie powinniśmy pytać się jedynie, czy skład chemiczny danego pokarmu odpowiada składowi chemicznemu danego ciała, ale także, czy zmiany jakie po wprowadzeniu go do organizmu wywoła, będą dla tego ostatniego korzystne lub nie. Zatem :

2) Pokarmy dające i materię i siłę będą odpowiedniejsze niż te, które dają tylko materię lub tylko siłę.

Potrzecie, ponieważ organizm składa się z części stałych i płynnych, a więc pożywienie, które przyjmuje, jeżeli nie ma go przyprawiać o zbyteczną a niekiedy wprost bezskuteczną pracę w przerabianiu jednych na drugie, powinno być także podwójne. Co zaś do stosunku to ponieważ w organizmie na 70 kilogramów wagi przeciętnej przypada około: części stałych – 30 kilogramów i części płynnych –  40 kilogramów, a więc:

3) Pokarmy mieszane, to których części płynne przeważają cokolwiek nad stałymi, będą odpowiedniejsze niż wyłącznie stałe, wyłącznie płynne, lub choćby przeważnie tylko stałe.

Porównywają dalej stosunek wagi różnych organów, znajdziemy, że największą część ciała bo 31 kilogramów stanowią mięśnie i dodatkowe do nich organa: ścięgna i błony; średnią szkielet, bo 12,4 kilogr., i tłuszcz (12 kilogr.) najmniejszą zaś – tkanka nerwowa, bo tylko niespełna 1,5 kilogramów. Zatem:

4) Pokarmy, odżywiające specjalnie mięśnie, powinny przeważać nad tymi, które odżywiają głównie mózg.

Ponieważ jednak zupełna równomierność pracy różnych organów nie da się osiągnąć; ponieważ u jednych ludzi więcej pracują a zatem i więcej zużywają się mięśnie (praca fizyczna), u drugich zaś więcej mózg (praca umysłowa), stąd:

5) Odpowiedniość pokarmów zależeć będzie także od rodzaju pracy i do niego wybór stosować się musi.

Ale oprócz tych istnieją także przyczyny od organizmu niezależne, a sprowadzające znaczne zmiany w sposobie zużywania się tkanek i produkcji sił organicznych.

Do takich należy przede wszystkim znaczniejsza różnica w temperaturze otoczenia, a więc klimat i pory roku. Mieszkaniec północy będzie potrzebował zawsze więcej tłuszczu i mięsa, mniej napojów itd. Mieszkaniec południa więcej pokarmu mlecznego, więcej napojów itd. Zatem:

6) Odpowiedniość pożywienia zależy także od większych zmian w stanie ciepłoty otoczenia. Inne zasady a mianowicie:

7) Zależność od wieku, i

8) Zależność od stanu zdrowia, zrozumiałe są same przez się. Możemy więc już wprost przystąpić do szczegółowego rozbioru.

Jedynym pokarmem, który w pewnej przynajmniej epoce życia może bezwarunkowo zastąpić wszystkie inne, jest mleko zawiera bowiem i materie białkowate i tłuszcz i cukier, wodę i sole mineralne, a więc wszystko, czego potrzeba zarówno dla odbudowania organizmu jak i dla rozwinięcia w nim sił. U różnych zwierząt ustosunkowanie tych składników jest rozmaite, – a zawsze zgodne z potrzebami młodego pokolenia. To też pierś matki jest najodpowiedniejszym źródłem pożywienia dla dziecka we wszystkich wypadkach normalnych, a to do tego stopnia, że nawet gęstość jego powiększa się współcześnie ze wzrostem potrzeby gęściejszego pokarmu dla dziecka.